Noren kunnen snus wel pruimen

Jules Desmet
Published on Thursday 190425
Van augustus tot december verbleef ik op Erasmus in Volda, een klein stadje in Noorwegen. Naast een heleboel internationale studenten en adembenemende natuur leerde ik er een vreemd tabaksproduct kennen dat exclusief in Noorwegen en Zweden te verkrijgen is: snus.

Snus (uitgesproken als snoes) is een vorm van pruimtabak die al jaren enorm populair is bij onze Scandinavische noorderburen en alleen maar in gebruik blijft stijgen. In 2018 waren er voor het eerst meer snus-gebruikers dan rokers in Noorwegen. Snus bestaat uit gedroogde, poedervormige tabak in een klein pakketje dat iets weg heeft van een minuscuul theezakje. Snus rook je niet, maar plaats je tussen je tandvlees en bovenlip, waar de smaak en nicotine (waarvan de hoeveelheid niet te onderschatten valt) makkelijk opgenomen worden.
Hoewel dat niet enorm appetijtelijk klinkt, is het een vallabel alternatief in een land waar roken niet alleen onbetaalbaar is, maar ook daalt in populariteit en op steeds meer publieke plaatsen niet meer gepikt wordt. Toen ik in een koffiebar in Oslo een sigaret aan het rollen was, wees een van de barista’s me er onthutst op dat ik dat daar echt niet kon doen. In een poging om haar gerust te stellen maakte ik duidelijk dat ik mijn stinkstok uiteraard niet in de bar ging opsteken, maar toch werd ik verzocht om mijn rommeltje zo snel mogelijk op te ruimen, een verdwaald plukje roltabak zou wel eens een van de aanwezige kinderen kunnen vergiftigen. Als een doorsnee Noor dit elke morgen meemaakt, begrijp ik snel waarom iemand naar een pakketje snus zou grijpen.

Discreet is het zeker, een portie in de bovenlip valt totaal niet op en ik ben ervan overtuigd dat een derde van mijn klas tijdens de les gezellig zat te “snusen”, terwijl wij - zielige Europese rokers - in elke pauze buiten al klappertandend van onze sigaretten probeerden te trekken.
Kijk dus niet verbaasd op als je tijdens je volgende vakantie in Noorwegen met een local staat te babbelen en die middenin een verhaal over het ontlopen van zijn verplichte legerdienst en zijn eerste paraglide-ervaring in zijn mond begint te peuteren, er een donkerbruine slijmerige prop uit haalt en er terstond een nieuwe in steekt. In Noorwegen is dat normaal.
Dat die Noor de ene snus na de andere in zijn bovenlip propt, is ook niet verbazingwekkend, aangezien een portie snus meer nicotine bevat dan een doorsnee sigaret en je het overal en op elk moment kan gebruiken. In 1992 plaatste de Europese Unie een verbod op de export van snus, gezien de risico’s voor de gezondheid die - hoewel ze lager liggen dan bij sigaretten en roltabak - zonder twijfel aanwezig zijn. Hoewel tabaksproducent Swedish Match al vaker probeerde deze ban op te heffen, zijn Noorwegen en Zweden de enige landen die vandaag snus mogen verkopen. Zweden werd in 1994 dan wel lid van de Europese Unie, maar dwong tijdens de onderhandelingen af dat snus mocht blijven verkocht worden.

Rivier van snus

Als je na het lezen van dit artikel niet volledig afgeschrikt bent en snus graag eens zelf wilt proberen, is dat niet moeilijk. Bind een gesprek aan met een spraakzame Noor en vraag met enige interesse wat hij in zijn mond steekt wanneer hij op een bepaald moment het onvermijdelijke doosje snus bovenhaalt. Hij zal je breed grijzend een portie aanbieden met de waarschuwing dat het behoorlijk straf spul is en je over twintig minuten misschien zal moeten overgeven. Als je dan onwetend vraagt hoe lang je die tabak precies in je mond moet houden, is het antwoord simpelweg “tot er in je mond een rivier van snus begint te lopen”. Een echte durver of feestbeest kan zijn portie snus ook eerst even in een sterke drank laten weken voor een extra kick, al heb ik me laten vertellen dat dit je al snel een ritje in de ambulance oplevert.