Nood aan beginnersstatuut voor beroepsjournalisten

Marie-Emmanuelle André-Dumont
Published on Saturday 141018
Uit de massa springen en ondernemend zijn, dat moet de journalist kunnen om te slagen in de journalistieke wereld. En er is nood aan een beginnersstatuut voor beroepsjournalisten.

Het Mediacafé is een initiatief van De Buren, het Fonds Pascal Decroos en het VVOJ. Hier worden thema's zoals media en journalistiek behandeld. Het debat van 16 oktober ging over journalistiek en ondernemerschap. Achter de microfoon zitten Dirk Barrez, hoofdredacteur en schrijver van PALA.be en medeoprichter van de nieuwswebsite dewereldmorgen.be en van de bank NewB, Sanne De Wilde, freelance fotografe en Mark Deuze, hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. Helena De Groot, reporter bij Klara was de moderator van dienst.

Statuut om je te lanceren

Om de onafhankelijkheid van de journalist te garanderen pleit Dirk Barrez om het statuut van journalist te veranderen. Er zou een beginnersstatuut moeten bestaan dat ervoor zorgt dat de beginnende journalist gedurende de eerste vijf jaar van zijn carrière een basisinkomen krijgt om zijn weg te vinden. Zoiets als het artiestenstatuut, dat ene statuut dat de nieuwe regering heeft geschrapt wegens besparingen. Dat de overheid zoiets zou subsidiëren is volgens hem maar logisch en is beter dan mediahuizen te financieren. Het geeft de journalist ook de opportuniteit zijn talent te ontwikkelen en zijn onafhankelijkheid te behouden.

Netwerken en samenwerken

Een onafhankelijke journalist moeten meer netwerken, zegt Sanne De Wilde. Het helpt informatie te bundelen, je te oriënteren in de journalistieke wereld en je bekend te maken. Volgens haar is een goed netwerk bijna even cruciaal als talent hebben om als journalist te overleven in deze keiharde concurrentiële sector. In België bestaan er tal van structuren voor journalisten, al maken bitter weinig journalisten daar gebruik van.

De echte onafhankelijkheid

Maar wat is een onafhankelijke journalist? Iemand die niet aan marketing doet, maar enkel één doel voor ogen heeft: zijn publiek zo neutraal mogelijk informeren. Onafhankelijkheid is niet iets voor de hand liggend, er hangen ook een paar gevaren aan vast. De journalist is geneigd zijn eigen opinie en ideeën, soms zelfs onbewust, in zijn werk uit te drukken. De sprekers vragen zich af of de huidige voorwaarden om beroepsjournalist te worden de onafhankelijkheid niet in het gedrang brengen.

Massamedia versus content

De sprekers klagen ook de grote macht van mediahuizen en massamedia aan. Het streven naar een medium dat iedereen kan volgen en iedereen interesseert is onrealistisch. Terwijl er vroeger eerst naar de content werd gekeken en dan pas naar de kijkcijfers is het vandaag het tegenovergestelde. De digitale media maken het mogelijk data te verkrijgen over de mediagebruiker, wanneer klikt de lezer, wat trekt hem aan? Het grote gevaar is dat de content verwaarloosd wordt ten voordele van het aantal views.

Belang van netwerken

De sprekers hebben nog een paar tips voor de beginnende journalist. Sanne De Wilde wijst op het belang van netwerken. 'Een vies woord voor de journalist,' zegt ze, 'maar wel cruciaal.' En een goed netwerk begint al bij je naasten. Je hebt belang bij iedereen. Niet opdat een persoon jouw stuk zou lezen of kopen, maar opdat hij of zij je iets kan bijbrengen. Mark Deuze gaat hierop verder. 'Netwerken,' zegt hij, 'gaat niet over jou, maar over de ander. Wat kan de ander van jou leren?'

Eruit springen

Een beginnende journalist moet zichzelf ook absoluut niet onderschatten. Als newbie weet je vaak meer dan de oudere generatie journalisten, vooral op digitaal vlak dan. Al is Deuze erg lovend over de opleidingen journalistiek, toch wijst hij één groot probleem aan. Men vertelt de journalist in spe al te veel hoe zich in te passen in een redactie, terwijl hij moet leren eruit te springen. Hij voegt eraan toe dat een journalist zich nooit enkel nationaal moet oriënteren, de headlines zijn vaak geen nationale, maar grensoverschrijdende thema’s.

De kracht van collectiviteit

Dirk Barrez zegt dat als je je kennisdomeinen ontwikkelt, je zo mensen leert kennen. Dan kan je ook tonen dat je met een specifiek onderwerp bezig bent en wordt je kans op slagen groter. In België bestaan er ook structuren die de journalist kunnen helpen, en daar moet de beginner gretig van gebruik maken. Journalistiek moet meer als een collectiviteit gezien worden, geen individueel werk. En als alle onafhankelijke journalisten zich zouden verenigen, dan kunnen ze zich samen tegen de grote mediahuizen zetten.