Edward Snowden: we moeten de schending van de privacy stoppen

Tina Elias
Published on Thursday 141023
Klokkenluider Edward Snowden was even in Brussel, via Skype. Hij vraagt aan iedereen om op te komen voor onze privacy. Dat kan door instellingen te steunen die los van de overheid werken. Een verslag.

Het eerste wat me opvalt als ik ga zitten in de zaal is mijn gezicht dat te voorschijn komt op zes schermen tegelijk aan de zijkant van het podium. Al gauw verspringt het naar een andere toeschouwer in het publiek, en een andere, en een andere… Het geeft de boodschap van de avond perfect weer: we worden in de gaten gehouden, de privacy is weg. En welke persoon is er nu meer aangewezen om over privacy te praten dan Edward Snowden himself? Dé klokkenluider van het jaar, en hoogstwaarschijnlijk van de eeuw, bij ons in het Théatre National, gebracht door de magie van Skype.

Maar hij praat niet alleen. Ook aanwezig in de zaal, en ik bedoel ook echt fysiek aanwezig, zijn: Ben Wizner, de advocaat en vertrouweling van Snowden, Christophe Marchand, toponderzoeker rond criminaliteit en terrorisme aan de VUB, Quentin Noirfalisse, medeoprichter van Geek Politics en Pierre-Arnaud Perrouty als gespreksleider.

Schending privacy van iedereen

Het debat opent meteen met een knaller: Is er nog een balans tussen ons recht op privacy en de nationale veiligheid? Want zo is het allemaal begonnen, legt Snowden uit. De overheid (VS) wou het volk beschermen tegen terrorisme en gevaar in het algemeen, dus begon ze programma's te starten om haar burgers te beschermen. Programma's die alles nakijken en iedereen in het oog houden via de gegevens die je als individu verstuurt (en dat is een heleboel, de dag van vandaag). Ze waren dus in feite begonnen met de beste bedoelingen, maar het is fout gegaan toen ze zijn blijven doorgaan terwijl ze eigenlijk hadden moeten stoppen. Nu zijn ze ‘not protective but invasive, and not authorised by law’.

Wizner, de advocaat van Snowden, wil ook even duidelijk maken dat zijn cliënt eigenlijk niet echt een klokkenluider is. Klokkenluiders maken geïsoleerde onderwerpen openbaar. Bijvoorbeeld de wanpraktijken van een bedrijf of instelling. Wat Edward Snowden bekend heeft gemaakt was een fundamentele schending die iedereen raakt. We worden allemaal in de gaten gehouden, er worden van ons allemaal gegevens verzameld. Gastheer Perrouty wist de gedachte van het publiek mooi samen te vatten wanneer hij op deze opmerking antwoordde: ‘Wow, scary’.

We moeten opkomen voor rechten

Toen iemand vroeg hoe Snowden het zelf zou oplossen om deze privacy-schending tegen te gaan was hij duidelijk. ‘Increace security surveillance’. Hij vindt dat er meer geïnvesteerd moet worden in opleidingen om de privacy van mensen te beschermen. Er moet meer budget komen voor instellingen die zich énkel voor het volk engageren, en helemaal niks te maken hebben de overheid. Maar ook het publiek moet wat meer moeite doen, vindt Christophe Marchand. We moeten opkomen voor onze basisrechten en onze attitude veranderen. Om het met andere woorden te zeggen: de ver-van-mijn-bed-show is gedaan, het gaat ons allemaal aan, we moeten meer betrokken zijn.

Want waar stopt het? Quentin Noirfalisse zegt dat het nu nog maar enkel voor zware misdaden is dat ze je gegevens echt gaan gebruiken, maar ze kunnen gemakkelijk overschakelen op lichtere overtredingen. Door een rood licht rijden, om maar iets te zeggen. ‘De gegevens die ze van ons hebben vervangen onze stem en onze woorden’. En dat wordt gevaarlijk, besluit Snowden op het grote scherm.

Als er wordt afgesloten met de publieksvraag ‘waar zie je jezelf binnen drie jaar’ is het antwoord vastbesloten en fel: hij ziet zichzelf samenwerken met ingenieurs, wetenschappers, journalisten en technici om de privacy-schendingen tegen te gaan. Of in zijn woorden:
‘To stop mass surveillance’.