Aan tafel bij de norse Noren

Emilie Légère
Published on Monday 181203
Voor de eerste keer op reis
Reizen zit in mijn bloed. Op driejarige leeftijd nam ik voor de eerste keer het vliegtuig en sindsdien ben ik niet meer gestopt. Toen ik de kans kreeg om tijdens mijn opleiding Journalistiek een semester in het buitenland te studeren, heb ik die dan ook met twee handen gegrepen.

Uiteindelijke bestemming: Noorwegen. Ik ben terechtgekomen in Volda, een kleine gemeente in het Westen van het land waar je uitsluitend omringd wordt door bergen, meren en fjorden.

Afgezien van een citytrip naar Kopenhagen was het Noorden tot dan toe onbekend terrein voor mij. Ik heb bewust weinig research gedaan op voorhand omdat ik het fijner vind om mij ter plekke te laten verrassen door een land en haar culturele gebruiken. Dat bleek een goede beslissing, want een snelle Google search onder de termen 'Noors' en 'cultuur' geeft nogal wat resultaten die de wenkbrauwen doen fronsen.

Noren worden regelmatig bestempeld als een koud volk. Meer nog, buitenlanders en toeristen nemen online geen blad voor de mond en omschrijven hen ronduit als onvriendelijk. Zo verscheen in 2013 een lezersbrief van de Amerikaanse Emily in Bergens Tidende, een Noorse krant, die nogal wat stof deed opwaaien.

"Ik beschouw mezelf als een doorsnee meisje. Ik zeg goeiedag tegen iedereen die ik tegenkom: de persoon naast me op de bus, de vrienden van mijn vrienden, leraars, winkelassistenten,... Kortom, iedereen. Ik doe het uit gewoonte, om vriendelijk te zijn. Ik waardeer het dan ook als een vreemde goeiedag zegt of gewoon eens lacht naar mij. Dat is althans de normale gang van zaken in de Verenigde Staten. Als er iets is dat ik geleerd heb in Noorwegen, dan is het dat Noren onvriendelijk zijn. Ze zijn enkel bezig met zichzelf. Natuurlijk gaat dit niet op voor iedereen, maar toch voor velen."

Ikzelf heb tijdens mijn uitwisseling ook af en toe ervaren hoe bepaald gedrag als onvriendelijk kan geïnterpreteerd worden. Zo herinner ik me nog dat ik tijdens een van mijn eerste feestjes hier een aangenaam gesprek had met een Noorse jongen. Ik dacht bij mezelf dat ik die online trollen hun ongelijk had bewezen, tot hij me duidelijk maakte dat ik niet moest verwachten dat hij mij de volgende dag op school zou begroeten, want 'dat is gewoon niet iets dat wij Noren makkelijk doen'.

Noorse armTijdens mijn lessen Noors leerde ik dat dit gedrag omschreven wordt als de distance rule of politeness of de 'Noorse arm'. Die laatste term verwijst naar het feit dat Noren tijdens een etentje eerder met hun arm over iemands bord bengelen om de pot met aardappelen te nemen in plaats van er simpelweg om te vragen. Het is een handeling die velen als onbeleefd zouden ervaren, maar contradictorisch genoeg beschouwen Noren dit net als een teken van beleefdheid. Voor hen is het belangrijker om mensen zo weinig mogelijk te storen, inclusief aan de eettafel. Door anderen gerust te laten proberen ze elkaars autonomie en persoonlijke ruimte te respecteren. Met andere woorden, je kan er van op aan dat de Noorse Gamma's en Hubo's hier gouden zaken doen. Ze doen het gewoon allemaal liever zelf.

De Noorse arm verklaart dus waarom je hier niet snel een goeiedag zal krijgen of aan smalltalk zal doen met iemand die je niet goed kent. Hoe vreemd het ook moge klinken, die jongen op het feestje probeerde niet bot te zijn, maar mij voor te bereiden op hoe hij zich - eens alle alcohol uit z'n lijf was gevloeid - tegenover mij zou gedragen.

Na vier maanden Noorwegen ben ik gewend geraakt aan de gebruiken en gewoontes, en ook al voel ik me soms wat beledigd, toch kan ik de achterliggende gedachte wel appreciëren. Want zeg nu zelf: wie ergert zich af en toe niet aan de winkelassistente die om de haverklap vraagt of ze je ergens mee kan helpen, de kapper die te veel babbelwater op heeft, of de oma naast je op de tram die denkt dat je graag wil weten wat ze de afgelopen twintig jaar allemaal heeft meegemaakt?

Noren laten anderen het liefst zoveel mogelijk gerust