Bram Dewolfs, de man achter burgerbeweging Picnic The Streets

Mario Marcel Simonelli
Published on Monday 150112
De Brusselse burgerbeweging Picnic The Streets heeft succes geboekt, de centrale lanen worden verkeersvrij, de bevolking krijgt inspraak. Een terugblik en een blik vooruit met Bram Dewolfs.

24 mei 2012 moest een historische dag worden voor een ‘autovrij Brussel’. De stadskrant Brussel Deze Week publiceerde een open brief van UCL- filosoof  Philippe Van Parijs: Brussel, een onleefbare stad . Ook Bram Dewolfs las die. In besloten kring maakte hij diezelfde dag nog een Facebookgroep aan: ‘Avenue Picnic laan'. Met de bekende gevolgen. “De dag dat Picnic The Streets werd gelanceerd, had ik een rush. Ik werd er zelfs paranoide  van.”  Meer dan 2000 mensen hebben die dag zijn evenement gedeeld op Facebook. “Eindelijk konden we het als wapen gebruiken.” 

Een stad die voor hem te druk was, is nu deel van zijn leven geworden. Bram Dewolfs is een burgeractivist anno 2014, hij fietst door het leven en pikt elke vorm van ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’ op. Een gesprek over zijn projecten, over politiek en vooral over Brussel, ‘de enige grootstad van België.’

Dewolfs: "Ze hebben de toestemming wel gegeven voor Picnic The Streets maar wij wilden het niet gewoon ‘mogen’, wij wilden het ‘ongehoorzaam doen’." Dewolfs komt uit Tienen, maar woont en werkt inmiddels al tien jaar in Brussel. Hij is leraar Nederlands en Engels in het Imelda Instituut, op een boogscheut van de Dansaertstraat, hartje Brussel. Maar dat zal de geschiedenisboeken niet halen, zijn talloze projecten misschien wel.

Wat begon met Picnic The Streets groeide verder in Les Boulistes, een project om auto’s op een ludieke wijze tegen te houden en plaats te geven aan de mens. Er werd een petanquebaan uitgerold waardoor er op straat kon gespeeld worden. Het fameuze CanalPARK kwam daar dan bij, waar je als burger een pop-uppark kan kopen en midden in de stad van de natuur genieten. ‘Omdat de overheid het niet doet’, staat er op de Facebookpagina van de beweging.

Het meest recente en nog niet uitgevoerde project van Dewolfs is de multimodulaire bakfiets: de velo M2, een bakfiets met als doel eender waar een zaak te kunnen openen. Maar dat project heeft nog heel wat voeten in de aarde.

Dewolfs: ‘Het concept bakfiets in Brussel slaat sowieso niet echt aan. Laat staan een multimodulaire bakfiets. Op een duurzame en reflexieve manier kan je heel wat doen zonder auto. Op een tijdelijke manier permanente veranderingen teweegbrengen met guerrilla-werktuigen. Het zijn goede voorbeelden van hoe een burgerbeweging zonder ook maar één euro iets kan betekenen.’

Wanneer er echt van een autovrije Anspachlaan zal gesproken kunnen worden, is nog niet helemaal duidelijk. Dewolfs volgt het project nog op de voet.  

Dewolfs: ‘De burger mag mee participeren in het project. Zo’n participatie duurt normaal gezien vijf keer zo lang als de periode die de stad Brussel heeft ingekleurd. Ik vrees voor een economische finaliteit in plaats van het creëren van een ontmoetingsplek.  Ik vrees dat de politiek er zich weer vlug zal van afmaken. Laten we zeggen dat we met Picnic The Streets een soort waakhond zijn geweest. We hebben de burgemeester (Freddy Thielemans, MS) gewezen op zijn plichten en zijn belofte. Hij had in 1999 beloofd om de centrale lanen autovrij te maken. Met Picnic The Streets hebben we de inertie van de politiek aangeklaagd, met dank aan  de brief van filosoof  Philippe Van Parijs. Wij hopen dat de stad uitvoert waar wij voor staan. Wij vragen plaats voor de burger, zonder te betalen.'

Dewolfs‘ gevoel is dat Picnic The Streets wel een aantal dingen op de kaart heeft kunnen zetten: “Het thema bij de verkiezingen in Brussel was mobiliteit, drie jaar geleden was dat nooit het geval geweest. We hebben dus wel een positieve aanzet kunnen geven. We proberen de mensen te laten dromen. De bedoeling is om mensen op straat samen te brengen. Momenteel worden de straten voor 80% benut door auto’s. Dat is niet wat ik wil.’

Of hij zichzelf ooit in de politiek ziet stappen? De vraag roept  gemengde gevoelens op. Hij verwijst naar de burgemeester van Bristol: een partijloze politicus, onafhankelijk van elke soort particratie. ‘Als activist merk je dat we niet zonder de politiek kunnen. Je kan zoveel doen als je wil, guerrilla-acties enzovoort, maar als de politiek beslist om een straat toch niet vrij te maken, dan is de straat niet autovrij. Je kan tijdelijke interventies doen, maar om iets structureels te veranderen heb je de politiek nodig.’

De plannen van Vlaams minister Wuyts (NV-A), bevoegd voor de Brusselse Rand,  om een groot cultureel centrum te bouwen in Sint-Pieters-Leeuw staan Dewolfs niet aan. Erger nog, hij vreest – met enige  zin voor overdrijving  - een ‘braindrain’ uit Brussel, zoals in 1585 gebeurde bij de val Antwerpen en de scheiding van Noord en Zuid een feit werd. Hoogopgeleiden trokken  naar Amsterdam,  Antwerpen bleef verarmd achter.

“Brussel is een sluitsteen”, gaat de Dewolfs door, “iedereen claimt de stad, maar tegelijkertijd wordt ze ook afgesloten. Ik denk dat Brussel het slachtoffer is van jarenlang sociale overheersing. Nu zijn de liberalen aan de macht (in Vlaanderen, MS) en willen ze de linkse cultuurhuizen het zwijgen opleggen. Wat mijn persoonlijk vermoeden is, is dat ze Nederlandstalige Brusselaars willen wegtrekken uit Brussel. Om ze dan een job te bieden in Vlaanderen. Anders snap ik de logica niet van de besparingen in de cultuursector, maar wel tegelijk een nieuw cultuurhuis bouwen in een regio waar in een straal van 15 km 22 bestaande cultuurhuizen zijn. Het is een absurde investering.”

Elke frustratie zorgt uiteindelijk voor een goed gevoel, zegt hij zelf. Het is zijn manier om gedreven te blijven. ‘Het feit dat politici weinig doen,  heeft zijn  voordelen,  want zo kan jij als mens net meer doen.”