‘In Griekenland zie je overal mensen in vuilnisbakken scharrelen’

Bianca Haegens & Ysaline Van Dessel
Published on Tuesday 150317
De Europese Commissie publiceerde een rapport over de werkloosheid en sociale ontwikkeling in Europa. De resultaten voor Griekenland zijn schrijnend. Voor meer dan 3 op de 10 Grieken dreigt armoede.

De huidige toestand van Griekenland is erger dan gedacht. Politicoloog Daniel Fiott van het Instituut voor Europese Studies aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) vergelijkt Griekenland zelfs met een ontwikkelingsland: ‘In delen van Griekenland gaat het erg slecht. Die delen lijken zelfs niet meer op Europa, maar op een derdewereldland. De Griekse bevolking is erg arm, op sommige plaatsen hebben ze zelfs geen geld om eten te kopen.’

VRT-correspondent Bruno Tersago woont al 15 jaar in Griekenland. Ook volgens hem is de toestand alarmerend: ‘Op dit moment leeft 35,7 procent van de Grieken onder de armoedegrens. De voorbije 5 jaar hebben 7000 mensen zelfmoord gepleegd in een land dat vroeger een van de laagste zelfmoordcijfers in Europa had. Dat is een heel dorp. Onlangs is er een 63-jarige vrouw met haar zoon van 25 van de vijfde verdieping gesprongen omdat er in haar gehandicaptenuitkering was gesneden. Ze moesten beiden zien te overleven met 350 euro per maand.’

Mensen kopen een half brood

Sinds het begin van de eurocrisis in 2009 ging het steil bergaf met de financiële situatie van de meeste Grieken. Geertje Spiliotopoulou maakte 20 jaar geleden met haar Griekse man de overstap van Nederland naar de havenstad Piraeus bij Athene. Ze had daar een bloemenwinkel die ze in 2013 moest sluiten door de crisis: ‘Sinds 2009 bleef de omzet maar dalen, tot er bijna niets meer overbleef. We hebben dan besloten om de winkel te sluiten. We leefden toen met weinig geld, maar je leert om met minder rond te komen. Je schaft allerlei zaken af die je niet meer kan betalen.’

De armoede is duidelijk te merken in Griekenland, vertelt Spiliotopoulou: ‘Als je door de stad loopt, dan zie je gewoon mensen in de vuilnisbakken scharrelen. Dat is hier heel normaal geworden. Sommigen hebben daar hun baan van gemaakt. Ze laden hun winkelwagentje helemaal vol met metaal en andere herbruikbare materialen. Daarmee gaan ze naar een handelaar om die te verkopen en met dat geld kopen ze eten. Ik zie ook veel mensen iets terugzetten in de winkel omdat ze net te weinig geld hebben. En hoewel een brood maar 80 cent kost, wordt er vaak maar een half brood gevraagd.’

Ook Bruno Tersago wordt elke dag geconfronteerd met de schrijnende situatie: ‘Moeders en kinderen proberen nog bruikbare dingen uit het vuilnis te halen. Mensen die eten over hebben hangen dat in een zak naast de grote vuilniscontainers. Dat hangt daar nog geen vijf minuten.’

Schrijnende kinderarmoede

439.000 kinderen zijn volgens Unicef ondervoed in Griekenland. Volgens Tersago vallen kinderen op school zelfs flauw van de honger. Vaak is een voedselpakket op school de enige maaltijd van de dag. ‘Een potje yoghurt, een appel en een sneetje volkorenbrood zijn het enige dat de leerlingen eten op een hele dag. Mijn vrouw geeft les op een middelbare school en zij barst soms in tranen uit ’s avonds. Haar leerlingen zijn tussen de 13 en de 16 jaar. Dat is bijzonder hard.’

Niet alleen kinderen hebben het moeilijk, ook voor gepensioneerden is de situatie zwaar. De prijs van stookolie is drastisch gestegen en de pensioenen zijn gedaald. Daarom kunnen zij zich geen verwarming meer veroorloven. In de winter kan het ook in Griekenland heel koud zijn. ‘Mijn buurvrouw ligt dan de hele dag in haar bed onder een deken te rillen van de kou,’ aldus Tersago.

Vroegere regering ook verantwoordelijk

Het merendeel van de Grieken legt de schuld van de crisis graag bij Europa, maar dat is maar een deel van het verhaal. Politicoloog Daniel Fiott: ‘Helaas is de crisis niet alleen de verantwoordelijkheid van de Europese Unie, maar ook van de vorige Griekse regering. Mensen zouden de effecten van de politiek hier eens moeten zien. Jarenlang was er belastingontduiking en corruptie, maar de Grieken zelf zullen nooit toegeven dat het probleem ook van binnenuit komt.’

Ook Geertje Spiliotopoulou merkt op dat de vorige regering niet helemaal correct handelde: ‘Ze namen op slinkse wijze besluiten en voerden onaangekondigd allerlei wetten door waardoor de bevolking onzeker werd. We hadden het gevoel dat we helemaal geen inspraak meer hadden. Eigenlijk hopen we dat met de nieuwe regering ook de democratie terugkomt.’

Volgens Tersago schetsen de westerse media al enkele jaren een verkeerd beeld van de Griekse bevolking: ‘Die media hebben jarenlang de Grieken afgeschilderd als lui en corrupt. Ik ken inderdaad een aantal Grieken die geen belastingen betalen en alle regels proberen te omzeilen. Maar die heb je ook in België. Het zijn dus uitzonderingen.’

Zeer veel solidariteit onder de Grieken

Daniel Fiott meent dat de Grieken een verkeerd beeld hadden over het doel van de Europese Unie toen ze toetraden: ‘Het grootste probleem van de Grieken is dat ze dachten dat de EU een clubje vol solidariteit was. Ze verwachtten dat de andere EU-leden meer zouden helpen in moeilijke tijden. Maar niets is minder waar. Er is eigenlijk een gebrek aan solidariteit tussen de EU-lidstaten. Daardoor zijn er ook meer extreemrechtse partijen opgekomen.’

In Griekenland zelf zijn de mensen heel solidair geworden. Zo zijn er veel initiatieven om elkaar te steunen. Geertje Spiliotopoulou legt uit: 'Er zijn veel hulporganisaties. Vrijwilligers hebben zo’n 40 geïmproviseerde ziekenhuizen opgezet. In die ziekenhuizen verzorgen dokters de werklozen vrijwillig. Want als je hier je baan verliest, heb je na een jaar geen recht meer op een uitkering en na 2 jaar heb je geen recht meer op gezondheidszorg.’

Ook Tersago ziet een enorme toename van solidariteit: ‘Er zijn mensen die al jaren moeten overleven met nul euro. Die mensen hebben een solidariteitsinitiatief opgericht. Zij bedelen voor eten aan supermarkten en met dat eten koken ze op straat voor iedereen. Ze verzamelen ook kleren die ze aan daklozen geven. Solidariteit is hier een beweging. Ik zie overal mensen die elkaar proberen te helpen. Dat was vroeger niet zo.’

Dit artikel maakt deel uit van Eurasmix jg19 nr1